دکتر رضا صادقی

فلسفه علم و معرفت شناسی

دکتر رضا صادقی

فلسفه علم و معرفت شناسی

دکتر رضا صادقی

گلهای پوچ فوتبال

جمعه, ۱۳ تیر ۱۳۹۳، ۱۱:۴۵ ق.ظ


در آخر ترم امسال جلسة آخر ترم فوتبالی شد و بچه ها هر کدام به شیوه ای تلاش کردند از فوتبال و نقش آن در زندگی جوان امروز دفاع کنند. پاسخ های استاد به پرسش های دانشجویان، شکاف بین نگاه دو نسل را نشان می دهد. تعجب دانشجویان از این بود که در عصر اطلاعات هنوز فسیل هایی وجود دارند که هیچ نیازی نمی بینند در افکار خود تجدید نظر کنند و در عوض از نسل جوان انتظار دارند مانند آنها فکر کنند! این قضاوت بیشتر جوانان در مورد هر کسی است که این روزها با فوتبال میانة خوبی نداشته باشد. البته همه توافق داشتند که در زمانة فوتبال زندگی می کنیم و فوتبال نیز مانند هر پدیدة دیگری آسیب هایی دارد. اما اختلاف در این بود که آیا گذر از فوتبال ممکن است؟ خلاصة این گفتگو را در ادامه مرور می کنیم.

جوان های ما سرگرمی ندارند و اگر فوتبال پخش نشود افسردگی در جامعه افزایش می یابد. از نظر شما جوان ها را چطور باید سرگرم کرد؟

دکتر رضا صادقی: از نظر من جوان ها را نباید سرگرم کرد. این که بگوییم جوان ها را باید سرگرم کرد بزرگترین اهانت به نسل جوان یک مملکت است. آیا در جهان امروز هیچ کاری زمین نمانده است؟ جوانی نیاز به سرگرمی دارد که هیچ هدف و غایتی برای زیستن نداشته باشد. دورة جوانی دورة شکوفایی استعدادهاست و سرگرم کردن جوان مانع رشد اوست.

- ولی استاد فوتبال ورزشی است که هم بدن را تقویت می کند و هم روحیه کار جمعی را.

- فوتبا ل بازی کردن با فوتبال دیدن فرق دارد. در بازی فوتبال بازیکنان بدن خود را تقویت می کنند و کار جمعی را تمرین می کنند. فوتبال بازی کردن، قطعا هوش و خلاقیت را تقویت می کند. اما برای دیدن فوتبال به هوش یا خلاقیت خاصی نیاز نیست. زمانی که دوازده نفر ورزش می کنند لازم نیست میلیون ها نفر به صفحة تلویزیون خیره شوند. این بی تحرکی وقتی با هیجان کاذب همراه می شود، برای بدن و روح هر فردی مضر است.

- فوتبال تفریح سالمی است و تماشای آن هیجان جوانی را تخلیه می کند.

- فوتبال یک مخدر است که نسبت به سایر مخدرها سالمتر است. اما عمر جوانی و حتی هیجان دوره جوانی قیمت دارد و نباید هرز برود. اینکه به خاطر فوتبال مدارس زودتر تعطیل شوند و فضای درسی دانشگاه با رکود مواجه شود معنایش این است که تب فوتبالی جامعه بالاست و این تب نشانه یک عفونت مزمن است.

- فوتبال در جوامع مدرن یک صنعت ارز آور است. برخی باشگاه ها از راه خرید و فروش بازیکنان و تبلیغات بازرگانی درآمدهای نجومی دارند؟

- اقتصاد جهان هنوز نیاز به کارهای تولیدی دارد. در چنین وضعیتی کسب درآمد از راه خرید و فروش انسان ها کار اقتصادی جالبی نیست. خرید و فروش فوتبالیست ها چیزی شبیه خرید و فروش بردگان است. در جهانی که میلیون ها انسان از گرسنگی و فقر رنج می برند کارهای اقتصادی مهمتری وجود دارد. حتی اگر اقتصادی هم فکر کنیم فعلا صنعت فوتبال برای ما یک اولویت نیست. در کشورهای غربی باشگاه ها به دولت مالیات پرداخت می کنند. اما در کشور ما پنجاه سال است که دولت به باشگاه ها مالیات پرداخت می کند. صنعتی که ضرر می دهد و نیازی حیاتی به آن نداریم، باید تعطیل شود. فوتبال حتی اگر قرار است رشد کند، باز باید از دولت مستقل باشد. دامن زدن به تب فوتبال در کشور ما فقط هزینه های دولت را افزایش می دهد. فساد در فوتبال و حواشی آن موج میزند ولی به دلیل علاقة مردم به فوتبال هیچ کس انگیزة مبارزه با آن را ندارد. 

الآن در وضعیت تحریم برای پخش مستقیم جام برزیل هزینه زیادی می شود و به دلیل مسافرت چند هزار ایرانی به برزیل برای تماشای مسابقات میلیون ها دلار ارز از کشور خارج می شود. همین عمرهایی که کنار تلویزیون هدر می شوند قیمت اقتصادی دارند. جوان ها روحیة حماسی دارند و این روحیه نباید کنار تلویزیون هرز برود. این روحیه قیمت دارد و باید برای مبارزه با ظلم تقویت و هدایت شود.

- در کشور ما برای جوان ها کار نیست و سن ازدواج بالا رفته است. در چنین وضعیتی دیدن فوتبال و مشغول کردن جوان ها به مسابقات آمار جرم و جنایت را کاهش می دهد. اگر فوتبال را در وضعیت فعلی حذف کنیم اعتیاد افزایش می یابد.

- این ادعاها هیچ پایة علمی و تجربی ندارند. کدام مطالعه نشان داده است که با کاهش تب فوتبال، آمار اعتیاد افزایش می یابد. تماشای فوتبال هم یک نوع مخدر است. دیدن فوتبال مسئله را حل نمی کند. بلکه صورت مسئله را پاک می کند. اتفاقا جوانی که با فوتبال سرگرم شود از نظر هوش و هیجان در سطح پایینی می ماند و زودتر گرفتار اعتیاد می شود. در چند دهة اخیر منحنی رشد اعتیاد و رشد تب فوتبال همزمان در کشور رشد کرده اند.

- در کشورهای غربی تب فوتبال بالاست و رشد اقتصادی و علمی نیز بالاست. فوتبال دیدن مانعی برای رشد استعدادها نیست.

- در غرب رفتار نخبگان با رفتار تودة مردم متفاوت است. یک دانشمند یا مدیر یک مؤسسه ممکن است اصلا از رتبة تیم کشورش در جام جهانی خبر نداشته باشد. او به جای اینکه از کودکی نام بازیکنان کشورش را حفظ کند، چیزهای مهمتری را حفظ کرده است. همین کمپانی هایی که فوتبال را تبلیغ می کنند توسط مدیران و مهندسانی اداره می شوند که گاهی در تمام عمر فرصت دیدن یک مسابقة فوتبال را هم ندارند. اگر کنار تلویزیون می نشست تخمه می شکست و برای فوتبال سکته می کرد که نمی توانست در اقتصاد و تولید علم حرف اول دنیا را بزند. مدیران کارتل های اقتصادی یکی از اصولی را که در علم اقتصاد یاد گرفته اند این است که برای رشد انحصاری باید بتوانی تودة مردم را به اموری مانند فوتبال سرگرم کنی.

- صعود ایران به جام جهانی غرور ملی را تقویت می کند و عموم مردم را شاد می کند.

- این نوع شادی و غرور پایدار نیست و ظاهری است. لذا پیروزی یا شکست تیم فوتبال هر کشوری احتمال اغتشاش را به دنبال دارد. یعنی جوان ها حتی با پیروزی تیم کشورشان هم به رضایت درونی نمی رسند. شما آمار جرم بعد از مسابقات فوتبال را مطالعه کنید. اصلا چرا بعد از مسابقات فوتبال پلیس در آماده باش است؟ همین جوان ها در شب های احیا و خیمه های عزاداری نیز جمع می شوند. اما در آنجا هیچ نیازی به پلیس نیست. واقعیت این است که هیجان فوتبال کاذب است و رضایت بلندمدت به دنبال ندارد.

غرور ملی را باید با مقاومت در برابرظلم و پیروزی در عرصه های علمی و اقتصادی تقویت کرد. تا آنجا که من می دانم اسرائیل فوتبال خوبی ندارد و مردم هم اصلا عادت ندارند برای صعود تیمشان به خیابان ها بریزند. جوان های اسرائیلی ترجیح می دهند به جای تمرین فوتبال مشق جنگ کنند و کار با سلاح های پیشرفته را تمرین کنند. برای همین است که در سرزمین طوفانی خاورمیانه یک تیر به سمت کشور آنها شلیک نمی شود.

- یعنی شما با فوتبال بازی کردن هم مخالفید؟

- شما باشگاه بروید و رفتار ورزشکارها را مطالعه کنید. کسانی که پینگ پنگ می کنند حاضر نیستند بعد از بازی میز را جمع کنند. اگر هیچ کاری برای انجام دادن وجود نداشت ورزش فوتبال برای تقویت بدن لازم است. اما اگر باری زمین مانده است این عاقلانه نیست که انرژی و هیجان جوانان را برای بازی هدر دهیم. الآن خطر داعش در بیخ گوش ماست. اما جوان های ما شب ها تا نزدیک سحر فوتبال می بینند و قلیان می کشند. صدای شیپور فوتبال در برزیل با چنان صدایی در کشور ما پخش می شود، که فراموش کرده ایم صدای انفجارهای تروریستی داعش اکنون در اهواز هم شنیده می شود.

- استاد اتفاقا داعش هم با فوتبال مخالف است. فکر شما با فکر گروه داعش چه تفاوتی دارد؟

- اگر داعش با دروغ مخالف بود آیا من دیگر حق ندارم با دروغ مخالف باشم. سوال من این است که فتح قله های نظامی و اقتصادی جهان غرور و شادی بیشتری به دنبا ل دارد یا فتح دروازه های جام جهانی. سوریه و عراق و لیبی و یمن را ببینید. افغانستان و پاکستان به جای خود، در همین کشور خودمان آیا واقعا هیچ کاری برای انجام دادن نداریم؟ الآن از بالا به کره زمین نگاه کنیم با یک کاریکاتور مضحک و چندش آور روبرو می شویم. در همین یک ماهی که چند میلیارد انسان همه هوش و حواسشان به فوتبال است دست کم دو میلیون از همنوعان آنها از سوء تغذیه جان می دهند و هزاران نفر در جنگ های داخلی کشته و آواره می شوند. ما هنوز روی زمین کارهای فوتی و حیاتی زیادی داریم و مشغول کردن انسان ها به فوتبال خیانتی است در حق نوع بشر. در همین برزیل که میلیاردها دلار برای ساخت ورزشگاه های مجهز هزینه شده است میلیون ها انسان زیر خط فقر زندگی می کنند و مسکن مناسبی ندارند.

- اگر فوتبال نبینیم این مشکلات حل می شود؟

- اگر غفلت نکنیم حل می شود. فوتبال فقط یک نمونه از ابزارهای غفلت است. فوتبال در دوران مدرن مانند بسیاری از ابزارهای دیگر برای غفلت ساخته شده است. اصلا اگر انسان ها عاقلانه زندگی کنند چرخ های سرمایه داری نمی چرخد. انسانی که به مرگ فکر کند دیگر نه مصرفگراست و نه برای کارتل های اقتصادی بردگی می کند. الان نود درصد از ابزارهایی که در خانه های ما وجود دارند برای زندگی حیاتی و ضروری نیستند. اما انسان ها تمام عمر خود را برای خرید این وسایل کار می کنند. حاصل این کار انباشت سرمایه در کشورهای غربی است. زمانی که فوتبال می کنیم یا فوتبال می بینیم و از فوتبال حرف می زنیم همة این واقعیت ها را فراموش می کنیم. فوتبال تنها یکی از صدها ابزاری است که برای غفلت ساخته شده و باعث می شود یاد خدا را، یاد مرگ را، قیامت را و حتی مشکلات اقتصادی خانواده یا کشور خودمان را فراموش کنیم.

- ولی در کشورهای پیشرفته نیز با اینکه فوتبال تبلیغ می شود و تب فوتبال بالاست،‌ اما مشکلات اقتصادی وجود ندارد.

- در همه جای دنیا فاصلة بین فقیر و غنی زیاد است. در غرب فوتبال را کمپانی های بزرگ با انگیزه های اقتصادی تبلیغ می کنند. دلیلش هم روشن است. فوتبال برای آنها درآمد دارد. درآمد فوتبال فقط در خرید و فروش بازیکن نیست. تبلیغات میدان فوتبال نیز چندان مهم نیست. مهم این است که الان گردش منابع اقتصادی دنیا طوری تنظیم شده است که همة ثروت دنیا مانند یک رودخانه به سمت کمپانی های خاصی جریان دارد. خوب در چنین وضعیتی اگر همة مردم دنیا به فوتبال یا هر بازی دیگری مشغول باشند بهتر است. تبلیغ فوتبال برای پوشاندن بی عدالتی های دوران مدرن و شکاف بین فقیر و غنی است. تب فوتبال در وضعیت کنونی جهان یک غفلت شیطانی است.

- یعنی از نظر شما چند میلیارد انسان که فوتبال می بینند شیطانی زندگی می کنند؟

- یک مثال می زنم. دروغ گفتن یک عمل شیطانی است. اینکه بیشتر انسان ها دروغ می گویند، باعث نمی شود که دروغ کار خوبی شود. البته اینکه دروغ گفتن یا فوتبال دیدن کاری شیطانی است به این معنا نیست که همة زندگی کسی که دروغ می گوید یا فوتبال می بیند، شیطانی است. اینکه فوتبال در یک زندگی مدرن کارکردی شیطانی دارد معنایش این نیست که تمام زندگی مدرن، شیطانی است.

- فوتبال یک ورزش است و نمی توان آن را با دروغ مقایسه کرد.

- درست است. فوتبال بازی کردن یا حتی شاید فوتبال دیدن به خودی خود مشکل اخلاقی خاصی ندارد. اما در برخی زمان ها بازی کردن عملی غیر اخلاقی است. مثلا زمانی که چند کودک به واسطة گرسنگی در کنار زمین در حال جان دادن هستند اگر مشغول بازی شوید کار شما غیر اخلاقی است. اگر خانة همسایة شما آتش بگیرد و شما با خیال راحت فوتبال ببینید کار شما عاقلانه نیست. چون این آتش به خانة شما هم سرایت خواهد کرد. الان جام برزیل در جهانی برگزار می شود که میلیون ها انسان به دلیل جنگ ها و یا فقر غذایی در حال جان دادن هستند و رسانه های نظام سلطه ما را به فوتبال دیدن تشویق می کنند. یعنی همان کسانی که جامعة جهانی را غارت کرده اند و عامل جنگ ها هستند، با رسانه هایی که در اختیار دارند دیدن جام جهانی را تشویق می کنند.

- ولی فوتبال یک واقعیت امروزی و مدرن است. شما که نمی توانید جوان امروز را مجبور به عقبگرد کنید. زمان به عقب بر نمی گردد.

- قرار نیست به عقب برگردیم. بحث در این است که در امروز نمانیم و آیندة متفاوتی داشته باشیم. همانطور که به گذشته نمی توان برگشت، در زمان و زمین فوتبال نیز نمی توان ماند. کسانی فوتبال را تشویق می کنند که وضعیت کنونی جهان به نفع آنهاست. آنها با فوتبال و سایر سرگرمی ها انسان ها را به هیچ و پوچ سرگرم کرده اند و حاکمیت خود بر منابع جهان را تضمین کرده اند. گل های فوتبال پوچ است. میدان اصلی بازی جای دیگری است. الان بیت المقدس در دست کیست؟ سرمایه های اقتصادی و محیط های علمی جهان را چه کسانی مدیریت می کنند؟ در طوفان حوادث خاورمیانه، فوتبال اولویت چندم است؟

موافقین ۰ مخالفین ۰ ۹۳/۰۴/۱۳
رضا صادقی

نظرات (۱)

عاااااااااااااااااااالیییییییییییییی
تمام آنچه در ذهن داشتم و نمیتوانستم بیان کنم را به بهترین شکلی بیان کردید.
بازیکن فوتبالی بودم که به یکی از بهترین تیم های لیگ برتر دعوت شدم. اما به خاطر اینکه فوتبال در زندگی من فقط نقش ورزش را داشت و دارد، و نه حرفه و ... نپذیرفتم. در جواب دوستانم که با تعجب می پرسند چرا نرفتی؟ فقط یک جمله می گویم که زندگی حرفه ای علمی را به زندگی حرفه ای ورزشی ترجیح دادم. ولی این متن تمام پس زمینه های ذهنی ام را خیلی شفاف و زیبا و منطقی بیان کرد. حالا در رشته ی خودم دانشجوی دکتری بهترین دانشگاه کشورم و عزمم را جزم کرده ام برای رشد اقتصادی و فرهنگی کشور... ان شاءالله
ممنونم
پاسخ:

انشاءالله

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی